HOGE RAAD :2013:CAO566, 6 SEPTEMBER 2013, HANDHAVING REEDS VERWORVEN RECHTEN


De rechtsvraag:

Kan een pensioenregeling worden gewijzigd en kan deze wijziging ook plaatsvinden na afloop van de arbeidsovereenkomst? 

De uitspraak:

ECN had een pensioenregeling met vaste indexatie waarvoor een bestemmingsreserve werd aangehouden. Op enig moment is het indexatiedepot toegevoegd aan het gesepareerd beleggingsdepot. Vanwege grote verliezen is dit depot geliquideerd en is de resterende reserve toegevoegd aan het beleggingsdepot van de verzekeraar. Er was op dat moment een dekkingstekort. ECN staakte de toekenning van toeslagen. In 2006 oordeelt de rechter dat ECN koopsommen dient te betalen voor de indexatie. Nadien wordt het pensioenreglement (voor een deel zonder instemming van de werknemers dan wel gewezen deelnemers) gewijzigd. De vereniging van oud-medewerkers (OMEN) meent dat dit onterecht is omdat sprake is van een uitgewerkte rechtsverhouding. Het Hof verwerpt het argument van de uitgewerkte rechtsverhouding maar stelt wel dat ECN een onvoldoende zwaarwichtig belang heeft bij de wijziging en dat de wijziging derhalve niet geoorloofd is.

De Hoge Raad is van oordeel dat de maatstaf van artikel 19 PW niet heeft te gelden omdat de PW ten tijde van het oordeel van het Hof nog niet in werking was getreden. ECN hoeft dus geen zwaarwichtig belang aan te tonen doch alleen aan te tonen dat geen misbruik is gemaakt van de bevoegdheid tot eenzijdig wijzigen.

De Hoge Raad is voorts van oordeel dat er geen sprake is van een uitgewerkte rechtsverhouding zolang er nog pensioenaanspraken zijn. De onvoorwaardelijke aanspraak op indexatie van gewezen deelnemers is derhalve niet onaantastbaar.

Conclusie:

Een belangwekkende uitspraak met een wrang randje. Het is (in elk geval in deze zaak) de opinie van de Hoge Raad dat een pensioenovereenkomst (althans onder de PSW) ook na het einde van de dienstbetrekking kan worden gewijzigd ook al hebben die wijzigingen betrekking op gewezen deelnemers. Waar het de voorwaardelijke indexatie betrof stond dit al eerder vast, doch deze zaak gaat over een onvoorwaardelijk toegekende indexatie. Wel speelt een en ander vóór de inwerkingtreding van de Pensioenwet